Töz Cevher Nedir, Felsefe?
Bir gün, İzmir’in güzel sokaklarında arkadaşlarımla yürürken aklıma takıldı: Töz cevher nedir felsefe? O an beynimde şimşekler çaktı. Her şeyin bir özü olmalı, değil mi? Felsefeyi az çok biliyorum; zaten her sohbette bir felsefi laf salatası yapmayı çok severim, ama bu terimi tam olarak kavrayamamıştım. Dedim ki, “Hadi bir araştırayım, belki bu sefer gerçekten bir şey öğrenirim.” Çünkü bir noktada insanın bazen tüm hayatını anlamaya çalışması gerekebiliyor. Tabii bir de diğer yandan, “Ne alaka şimdi Töz cevher?” diye de bir iç sesim vardı.
Töz Cevher Ne Demek?
Başlıkta geçen “töz cevher” terimi aslında biraz ağır bir kavram. Her şeyin özü anlamına gelir. Yani, bir şeyin içindeki “gerçek benlik” ya da “gerçek doğası” diyebiliriz. Felsefede bu, her şeyin arkasındaki temeli anlatmak için kullanılır. Mesela, bir sandalye vardır; sandalye sandalye olabilmesi için içinde bir “töz cevher” olmalı. Yani bu, sandalyenin “sandalyelik” tarafıdır. Ama ben şimdi soruyorum: Peki, benim hayatımda neyin özü var? Arkadaşlarımın yaptığı espriler mi, yoksa kahvemi her gün aynı saatte içme takıntım mı?
İç sesim yine devreye giriyor: “Abi, ne kadar da derin bir soru sordum, şimdi kimse anlamayacak ama bu yazı çok tutar.”
Töz Cevher ve Gündelik Hayat
Hadi şimdi şunu düşünelim: Her sabah kalktığında bir şekilde bu dünyayı idare etmeye çalışıyorsun, değil mi? Uykusuzluk, kahve, bir süre sonra her şeyin bir anlamı yokmuş gibi geliyor. Ama işte felsefe diyor ki: Her şeyin bir özü var! Bu da demek oluyor ki, senin bu uykusuz halin de aslında bir “töz cevher” taşıyor. Çünkü belki de senin en saf halin sabahları bu uykusuzluk içinde ortaya çıkıyor.
Mesela dün, kahve almak için gittiğim kafenin sahibiyle kısa bir konuşma yaptım. O an düşündüm ki, bu insanın en saf hali sabahları bu kafenin önünde yapıyor işini. Töz cevherin de bir tür kahve içme alışkanlığına dönüşüyor. İnsanları hayatın anlamını çözememiş, dağılmış, ama sabahları bir kahvede bulmuş hâlde görmek ne kadar ironik!
Diyalog:
Ben: “Ya dostum, kahvenin tadı çok değişik olmuş bugün, ne oldu?”
Kafe Sahibi: “Vallahi birader, sabahları biraz daha farklı bir ruh haline bürünüyorum. O zaman anlıyorum, işte her şeyin özü burada.”
İç sesim: “Vay be, her şeyin özü gerçekten bir kahvede mi yatıyor? Ne kadar ilginç, yazılacak bir konu daha buldum.”
Her Şeyin Ardında Bir Töz Var mı?
Şimdi gelelim biraz daha derinlere. Gerçekten her şeyin bir özü var mı? Töz cevherin peşinden gidersen, bir şekilde hayatı anlamlandırmak kolaylaşıyor gibi. Ama bir yandan da şu soruyu sormadan edemiyorum: Mesela ben neden hala sabahları saat 7:30’da alarm kurup uyandığımda, 15 dakika daha yatmak için savaş veriyorum? Yani bu uykusuzluk da bir tür “töz” müdür, yoksa sadece kötü bir alışkanlık mı?
İç sesim: “Kardeşim, filozof musun sen? Her şeyin anlamını ne zaman çözdün?”
Burada işler karışmaya başlıyor. Çünkü hayat bazen çok karmaşık bir yer. Hadi, diyelim ki her şeyin özü var; peki, senin özün ne? İzmirlisin, gün boyu hep “Kafede biri yeni bir şey anlatıyor, dertleşiyorum” diyorsun ama ne kadar derinlemesine tartışıyoruz ki? Töz cevher biraz da bu değil mi aslında: Kendini ne kadar tanıyorsun?
Sonuçta, Töz Cevher Nerede?
Yazıyı bitirirken, bir noktada aklıma geliyor: Belki de felsefede aradığımız şey, “sürekli bir sorunun çözümü”dür. Töz cevherin ne olduğu hakkında düşünmek, bizi daha derin bir anlam arayışına sürüklüyor. Ama bence aslında felsefeyi anlamanın tek yolu, işin içinde biraz eğlence katmak.
Çünkü sonuçta, hayatı anlamaya çalışırken bazen sadece gülmek gerek. Eğer her şeyin özü varsa, ben de bu yazıyı yazarken “Töz cevher nedir felsefe?” sorusunu ciddi bir şekilde sordum ve tabii ki, aslında biraz da kafayı bozdum. Ama belki de bu, işin özü.
Sonuç olarak, felsefe ciddi bir konu olsa da, hayat da bir parça eğlenceli olmalı. Töz cevher her ne kadar ciddi bir kavram olsa da, onu hayatımıza bir parça mizah ve espriyle katarsak, hem daha anlaşılır hem de daha eğlenceli olur.
Ve evet, şu an kahvemi içerken “Töz cevher nedir felsefe?” sorusuna cevap aramaya devam ediyorum. Kim bilir, belki bir gün gerçekten bulurum.