Zippo Üfleyerek Söner Mi?
Hepimizin hayatında bir zamanlar, belki de şimdi bile, cebimizde taşınan küçük bir Zippo çakmağı olmuştur. O metalik ses, o klasik tasarım, hani tam böyle ‘şık bir stil’ havası verir. Ama bir soru var ki, aklımızın bir köşesinde dönüp durur: Zippo çakmağının alevini üfleyerek söndürebilir miyiz? Gelin, bu basit ama aslında biraz da kafa karıştırıcı soruyu bilimsel bir mercekten bakalım.
Zippo Çakmağı Nedir ve Nasıl Çalışır?
Öncelikle Zippo çakmağının ne olduğunu anlamamız gerek. Bildiğimiz çakmaklardan farkı, bu çakmakta kullandığınız yakıtın aslında benzin bazlı bir sıvı olması. Bu sıvı, çakmağın içinde bulunan küçük bir sünger benzeri malzeme tarafından emilir. Yani, ateşin kaynağı aslında bir sıvıdır ve bu sıvı, ateşin sönmesini engellemek için sürekli olarak yanıcı bir ortam yaratır. Zippo’nun içinde bir kıvılcım çıkaran mekanizma da bunu ateşe dönüştürür.
Şimdi aklınıza şu soru gelebilir: “E, o zaman üfleyerek söndüremeyiz ki, değil mi?” Aslında, evet ve hayır! Hadi, biraz daha derinlemesine inceleyelim.
Bir Çakmak Alevini Üfleyerek Söndürmek
Günlük hayatta çakmakları üfleyerek söndürdüğümüzde, genellikle bir şeyler ters gider. Çünkü, üfleme gücümüzün alevin üzerinde nasıl bir etkisi olduğunu anlamamız gerekiyor. Alev, aslında bir kimyasal reaksiyonun ürünüdür. Yani, yakıt (benzin) ile oksijen arasında bir reaksiyon başlar ve bu reaksiyon alevi oluşturur. Çakmaklar gibi küçük alanlarda, genellikle yanma süreci oldukça kontrollüdür. Bu yüzden de, çok güçlü bir rüzgar veya üfleme ile alevi söndürmek, o kadar kolay olmaz.
Şimdi, Zippo çakmağı üzerinden örnek verelim. Zippo’nun alevi, çok küçük ve yerleşik bir alan içinde, sürekli bir şekilde tutuşan bir reaksiyondur. Hani ne kadar üfleseniz de, o kadar kolay sönmez. Yani, çakmağı üflediğinizde, alevin etrafındaki hava hareket eder ama bu hareket, ateşi söndürmek için yeterli değildir. Üflemenin etkisiyle alev bir miktar küçülse de, çakmakta bulunan yakıtın ve oksijenin birleşmesiyle yeniden alev alır.
Rüzgarın Etkisi
Bir de rüzgar faktörü var. Biliyorsunuz, dışarıda güçlü bir rüzgar estiğinde, bir çakmağın alevi çok hızlı bir şekilde söner. Ama rüzgarla üflemek farklı. Çünkü rüzgarın gücü, o kadar yüksek olabilir ki, alevin beslenmesini engeller. Ama Zippo’nun metal yapısı ve tasarımı, ona belirli bir direnç sağlar. Yani, normalde bir çakmak, rüzgarla üflendiğinde hemen sönebilir, fakat Zippo’nun metal yapısı, rüzgarın etkisini belirli bir noktada dengeleyebilir. Yani aslında, bir rüzgar çakmağı üfleyerek söndürmeye çalıştığınızda, o alev hemen sönmeyebilir.
Peki, Zippo Çakmakları Neden “Rüzgar Geçirmez” Olarak Tanıtılıyor?
Zippo çakmağının “rüzgar geçirmez” olduğu söylenir. Ama bu aslında biraz abartılı bir tanım. Gerçekten de, Zippo’nun tasarımı, dışarıdaki rüzgârı bir miktar engelleyebilir. Yani, normal bir çakmak, rüzgârda hemen sönerken, Zippo’nun alevi daha dirençli bir şekilde yanmaya devam eder. Ancak, çok güçlü bir rüzgar hâlinde, Zippo’nun da alevi sönebilir. Kısacası, Zippo çakmağını rüzgârsız bir ortamda üfleyerek söndürebilirsiniz ama güçlü bir rüzgarda yine de alevi söndürmek mümkün olmayabilir.
Alevin Kontrolü: Kimyasal Reaksiyon ve Oksijen
Alevin söndürülmesiyle ilgili bir başka önemli faktör, oksijenle olan ilişkidir. Alevin yanmaya devam edebilmesi için sürekli olarak oksijen gereklidir. Hava akımı oluşturmak, bu oksijenin dağılmasına sebep olabilir. Ancak, Zippo çakmağı bir metal kapakla korunmuş olduğundan, oksijenin azalması, alevin sönmesine neden olmaz. Yani, üfleme gücümüz sadece geçici olarak alevi küçültür ama tamamen söndürmek için daha fazla oksijen eksikliği gerekir.
Sonuç: Zippo Üfleyerek Söner Mi?
Sonuç olarak, Zippo çakmağını üfleyerek söndürebilir miyiz? Kısacası, bu çok zor! Çünkü Zippo’nun tasarımı, alevin sürekliliğini sağlayacak şekilde yapılmış. Yani, normalde her çakmağı üfleyerek söndürebilirsiniz ama Zippo’nun alevi, biraz daha dayanıklı ve uzun süreli bir yakıt sağlar. Üfleseniz de, alev bir süre sonra geri gelir. O yüzden, Zippo’yu üfleyerek söndürmek yerine, çakmağın kapağını kapatmak en güvenli yol olacaktır.
Belki de şöyle düşünmek lazım: Bir Zippo çakmağının alevini söndürmek, tıpkı hayatın kendisi gibi, bazen sadece dış faktörlerle değil, doğru yöntemle mümkündür.